Цас Чихэр Зургаан эрхийтийг алав.

Суутал гэнэт эзгүй зургаан сум ирж тусав. Нэг нь Нанчүнд, нэг нь Буйданд, нэг нь Гунгаа эмчид ирж тусав. Нөгөө гурван сум нь тэр гурвын гурван моринд ирж тусав. Рогма гуа Эвий, Цас минь Энэ юу билээ гэж босон уйлав. Цас Чихэр зарлиг болруун Ай, Рогма гуа минь, Дайсан хүний шинж энэ биш үү гэв. Бүү уйл гээд гурвуулын гурван сумыг муталж аваад Гунгаа эмчийн эмийг хийгээд мордов. Цас Чихэр уулын оргил дээр гарч үзтэл Шарайголын гурван хааны мэргэний хүү Зургаан эрхийт далд байж харвахдаа нэгэн сайн суманд зургаан сайн сум онилж шившиж харвасан ажээ. нэг зарим сум минь хүнийг алдвал моринд тус. Морийг алдавл хүнд тус гэж шившиж харвасан ажээ. Цас Чихэр өгүүлрүүн Чи муу мэргэний хүү Зургаан эрхийт биш үү. Чи мууг би мэдэв. Амбарын хөвгүүн Банжуурт минь хүлэг бор морио юу гэж өглөө чи муу гэв. Тэр зургаан хуруут хэлэв Тэр үг чинь зөв. Танай нэгэн хөвгүүн ирж аливаа бүгдийг минь агир болгож явахад харвасан минь тэр билээ гэв. Цас Чихэр хэлэв. За тийм бол над зэмгүй шүү гээд Цас Чихэр сумаа харвав. Зургаан эрхийтийн сүнс нь зургаан хуруунд нь байсан ажээ. Тэр суманд ажирсангүй босон харайж нум сумаа дэлэв. Гэтэл Цас Чихэр хувилгаанаар мэдээд цул болд илдээ суга татаж довтлон очиж тавьтал нь зургаан эрхийг нь нум сумны хөвчтэй нь тас цавчиж орхив. Зургаан эрхийт амьгүй унав. Хуяг, морь, зургаан эрхийг нь аваад явж ирэв.

Иртэл нь Рогма гуа уйлж сууна ажээ. Цас Чихэр хэлэв Ай Рогма гуа минь. Чи уйлаад байвал энэ гурвыг энэ эмээр хэн эмнэх вэ Тэр муу Зургаан эрхийтийг алаад ирэв би гэв. Гэсэр хааны минь тэнгэрээс заяагаар авч ирсэн, үхсэн хүнийг эдгээгч Гунгаа эмчийн эмийг ихэд найруулав. Сан тавьж Гэсэр хааныхаа сахиусыг залбирав. Цас Чихэр Арван зүгийн арван хорын үндсийг тасалсан авай богдын минь дээр Хурмаст тэнгэр эцэг нь, ялгуусан гурван эгч нь аль бүгд сахиус нь дэд дэдээр өршөөн соёрх Энэ гурвуулын минь эйлсэн (явчсан) сүнсийг эргүүлж авчиръя. Хол очсон сүнсийг нь хурааж авчиръя. Энэ хийсэн эм нь өднөөс хөнгөн, сумнаас хурван болго гээд мөргөж гурвуулыг сан дээгүүр утаад Гунгаа эмчийн эмийг хийв. Гурвуул даруй дээр эдгэв. Гунгаа эмч босоод Бие минь тэнхэрээгүй байна гэж эмээсээ дахиж уув. Нөгөө хоёртоо бас уулгав. Уусны хойно гурвуулын бие нь язгуурт адил болов. Гунгаа эмч гурван мориныхоо сумыг сугалаад Зургаан эрхийтийн эрхийний нь махыг эмэндээ нийлүүлж гурван морины шарханд түрхвэл гурван морь эдгэв. Олон агтнаас есөн атран морийг сонгож алаад Гэсэр хааныхаа сахиусыг залбиран тахиж мөргөөд гурван өдөр хурим хийгээд гэрийн зүг явав. Рогма гуа, Буйдан хоёул адуугаа тууж хойноос нь явна. Цас, Нанчүн, Гунгаа эмч гурвуул Түргэн Бирваагын толгойгоор замдаа наадаж явсаар гэртээ хүрэв. Олон адууг мөн урьд ёсоор сайхан хувааж авав. Хамгийн эзэн хаан байтал Цотонд эс өгөв.

Хүний Аура

Хүн бүр өнөөдөр аура гэрлэн бие гэж ярьдаг тэгвэл энэ аура ямар өнгөтэй хэл¬бэр дүрстэй байдаг, био орон зайн хэмжигдэхүүнүүд нь ямар байдгийг тэр бүр мэдэх¬гүй. Эрдэмтэд хүний гэрлэн бие аураг нэлээд олон талаас нь судалжээ.

Аурад физикийн үндсэн хэд хэдэн параметрүүд байдаг. Тухайлбал био орны, хүчдэл, хэлбэр ба өнгө зэрэг байдгийг тогтоожээ. Хүний био орон зайн хэмжээ нь дунджаар 20 см-2 метр хүртэл байдаг. Хүн болгон өөрөөсөө эрчим цацруулах төрөлхийн чанартай. Тэр чадвар хүн болгонд тэгш заяасан байдаг. Эрүүл хүнд хэмжилт хийхэд биеийн гадаргуугаас 20 см зайд цахилгаан орон зайн потенциал их байх ба дасгал сургууль тэмцээний дараа улам ихэсдэг байна. Хүн бүрийн био орон өөрийн гэсэн хэмжээ, нягт бүтэцтэй байдаг байна. Эрүүл хүний аура нь тэгш алтан шар өнгөтэй аж. Харин түрэмгий шийдэмгий хүмүүсийн өнгө нь урагдсан хүрээтэй хар бараан, хар хүрэн байх ба зарим хүмүүсийн аура геометрийн дүрс хэлбэртэй үзэгддэг болохыг эрдэмтэд нотол¬жээ. ХҮП зууныг хүртэл нарны гэрлийн хугарлаар өнгө үүсдэг гэж үздэг байв. Харин 1666 онд Исаак Ньютон нарны гэрлийг шилэн призмээр нэвтлэн долоон өнгийг гаргажээ. 

Австри улс

Австри (Герман хэл: Österreich), албан ёсоор Бүгд Найрамдах Австри Улс(Герман хэл: Republik Österreich) нь төв Европт орших далайд гарцгүй улс юм. Хойд талаараа Герман, Чех, зүүн талаараа Словак, Унгар, өмнөд талаараа Словени, Итали, баруун талаараа Швейцари, Лихтенштейн улсуудтай тус тус хиллэдэг. Нийслэл нь Дунай мөрний эрэг дээр орших Вена хот юм.

Орчин үеийн Австрийн түүх нь 9-р зуунд дээд, доод Австрийн нутаг дэвсгэрт хүн ам ихсэх үеэс эхлэсэн байна. 996 онд "Остаррихи" (Ostarrichi) гэдэг нэр албан ёсны бичигт тэмдэглэгдэн үлджээ. Энэ үг нь одоо Оостеррайх (Österreich) болтлоо хувьссан ажээ.

Австри нь парламентийн засаглалтай төлөөллийн ардчилсан системтэй бөгөөд есөн холбооны мужтай. Мөн үүрдийн үл довтлох байдлыг тунхагласан зургаан Европын орны нэг бөгөөд Үндсэн хуулинд нь тийнхүү заагдсан байдаг цөөн орнуудын нэг юм. 1955 оноос НҮБ, 1995 оноосЕвропын холбооны гишүүн байна.

Сонсоод л баймаар...

Бас өөр юмаа...

Би Монгол охин...
Би энэ нутгийнхаа уул бүхэнд залбирч, ургасан мод бүрээс адис авдаг Монгол охин
Би энэ газрынхаа шороо шуурсан хаварт дурлаж, бороотой намраа хайрладаг Монгол охин
Би энэ орныхоо хөдөө тал хөндийд татагдаж, хөхөө донгодсон хөвчид тэмүүлдэг  Монгол охин
Би энэ Монголынхоо элс шороо  болгоныг гамнаж, эх орныг минь доромжилсон хэнийг ч өршөөхгүй  Монгол охин!
Би Монгол охин...
Би үүр цайлгахад уулын оройгоос ургах нарантай мэндэлдэг
Би үс нь бууралтсан ухаант өвгөдийнхөө үнэн үгийг сонсдог
Би үндэс, мөчир нь хүртэл үнэтэй өөрийн Монголоо өмөөрч, үгээ хэлэх Монгол охин
Би Монгол охин...
Би тэнгэрийн энтэй талынхаа элгэнд таавар өгсөн
Би тэсгэм жавраар тэнхээ сэргэж тэрлэгэнд эрчилсэн
Би тэнүүн говийн тэнэмэл салхиар хийсэн тэмцэж ирсэн
Би тэгш таван заяат Монголынхоо тусгаар тогтнолын төлөө үхсэн ч чадах Монгол охин !

О. Амирлан

Бас өөр юмаа...

Их л догдолж бичих шүлгийн минь нэр мод
Ижий аавдаа зориулж бичсэн сэтгэлийн мод
Сэтгэлд минь ургаж буй чиний үр мод
Сэтгэж бичдэг шүлгийн минь нэр мод
Чам шиг л мөнх байж амьдрах гэсэн дээ
Чангаар хадаг уяулж мөнхрөх гэсэндээ
Удаан бодож олон засаж шүлгээ бичдэг
Ур нэмэх гэж улам л чанга уншдаг
Санаа нь бодолруу үндсээ тэлж
Үг нь тархируу өөрөө ургаж
Үнэлж болох бүхнийг бясалгаж суугаа
Саваагүй миний сэтгэлийн модоо...

Ж. Цэрэннадмид

Афоризм

1. Хэний ч амьдралд чухал биш өдөр гэж байдаггүй. Александр Вүүлкотт

2. Даруу эмэгтэй түүх бүтээх нь ховор. Лаурель Улрих Тэтчер

3. Нэг хаалга хаагдахад ахиад л нэг хаалга нээгддэг. Гэтэл бид хаагдсан хаалга руу харамсангуй харсаар байгаад яг хажууд нь нээгдчихээд байга хаалгыг олж хардаггүй. Александр Грахам Белл

4. Хүн өөрийгөө хэрхэн vнэлж цэгнэнэ, тvvний vнэ яг тийм байдаг. Франсуа Рабле

5. Үүрд амьдрах юм шиг мөрөөдөж, маргааш үхэх юм шиг амьдар. Жеймс Дийн

6. Уулзсан хүнээ сайхан үгээр баярлуулахыг хичээ, магадгүй, дахиж уулзахгүй байж магад. Ярослов Галан

7. Ямар ч мулгуу хүн шүүмжилж, гомдоллож, ямарваа нэгийг доромжилж чаддаг. Мөн ихэнх мулгуу хүмүүс энэ ганц чаддаг юмаа л хийх туйлын дуртай байдаг. Бенжамин Фрэнклин

8. Амьдрал цэцэг бөгөөд хайр бол түүний бал юм. Виктор Хюго

9. Чиний чадаагүйг бусад нь чадахгүй гэж бүү бод. Харин хүний чадсан бүхнийг чи чадах учиртай. Марк Аврелий

10. Сонгосон нөхрөөр нь /бүсгүйгээр нь/ тухайн хүний өөрийгөө үнэлэх үнэлэмжийг нь тодорхойлж болно. Гёте

11. Нэн түрүүнд ухаантай байхыг чармай. Харин завтай цагтаа эрдэмтэн болно биз. Пифагор

Аливаа юмны эхлэл гэдэг уг ажлын тэн хагас гэсэн үг. Пифагор

12. Сүүдэр болгон ихэвчлэн бидний өөрсдийн тусгал байдаг. Ральф Вальдо Эмерсон

13. Миний амьдрал тэр чигтээ миний гэрэлт хөшөө болж үлдсэн. Бен Жонссон

14. Чамд амьдрах хоёр арга байна. Эхнийх нь юуг ч гайхамшигтай хэмээн бодохгүй амьдрах. Удаах нь бүх зүйл гайхамшигтай хэмээн бодож амьдрах. Алийг нь сонгохоо өөрөө мэд. Алберт Эйнштейн

15. Ямар нэгэн зүйлийг барьж хорих нь яг л амьсгалаа түгжих гэж оролдохтой адил. Удаан байвал багтарна. Харин ямар ч юмыг үүрд өөрийн болгох ганц арга бол зүгээр л сул тавих. Тэгвэл тэр үүрд таных болно. Дийпак Чопра

16. Таны дурсамж мөрөөдлөөс тань хэзээ ч том байх ёсгүй. Дог Айвестер

17. Ямар нэг зүйлийг үнэхээр хийхийг хүсэх тусмаа би түүнийг ажил алба мэтээр хүлээж авахаа больдог. Ричард Бах

18. Өдөр бүр сайхан биш байж болно, гэхдээ өдөр бүрт ямар нэг сайхан зүйл байж л байдаг. Том алхам хийхээс бүү ай. Ангалыг хоёр удаа жижигхэн үсэрч давна гэж байхгүй. Дэвид Лойд Жеорж Боломжийг хүмүүс анзаарахгүй өнгөрөх нь олонтаа. Учир нь боломж дандаа хувцас өмссөн хүний дүрээр юм уу, ажил албын дүрээр бид нарт ирдэг. Томас Эдисон

19. Би өнгөрсөндөө хайртай. Одоодоо ч хайртай. Надад байгаа зүйлээсээ би ичдэггүй, байхгүй болчихлоо гэж ч харамсдаггүй. Колитт

20. Насаа мартаад зүгээр л амьдарсан шиг амьдар! Норман Винсент Пийл

эх сурвалж: Гоолингоо

Сайхан наадаарай...

Домгийн шувуу үргээж Монгол наадам эхэллээ 
Дорнын хөх тэнгэрийг донсолгож хүлэг морьд эргэлээ 
Дэлхий дүүргэж дэвээд хүчит бөхчүүд гарлаа 
Дээлтэй наадмын хойморт дархан нум эвшлээ 
Их Монгол Улс байгуулагдсаны 805 Ардын хувьсгалын 90 Олноо Өргөгдсөн Богд Хаант Монгол Улсаа байгуулсны 100 жилийн  ойн баярын мэнд дэвшүүлье.

Богд Хааны Ордон Музейн сэдэвчилсэн үзэсгэлэн гарлаа.

"Богд Хааны Нандин Цуглуулга"-аар сэдэвчилсэн үзэсгэлэн гарч байгаа бөгөөд та бүхэн хүрэлцэн ирж сонирхоно уу. 

8-р Богд Жибзундамба хутагт бол Монгол Улсын сүүлчийн эзэн хаан, Бурханы шашны тэргүүн, үндэстний тусгаар тогтнолын хувьсгалын оюун санааны удирдагч байсан билээ. Тэрбээр 1869 онд Төвдөд мэндлээд таван настайдаа монгол газар залагдаж ирсэн цагаасаа хойш нэгэн насаа зөвхөн Их хүрээнд өөрийн олон монголчуудын тахилын орон болон шүтэгдсэн юм. Жибзундамба, Улсын Эх дагина, хатан Дондугдулам хоёр дөрвөн орд харштай байсан бөгөөд эзэн хааны хувиар ч, өөрийн сонирхлоороо ч газар газрын хамгийн ховор нандин, гайхамшигтай зүйлсийг цуглуулдаг байжээ. Энэхүү гайхамшигт цуглуулгыг урьд дүрийн Богдуудаас өвлөгдөж ирсэн, худалдан авсан, 8-р Богдыг хаан ширээнд суусантай холбогдуулан гадаад улсуудын эзэн хаадаас бэлгэнд ирсэн, ард түмнээс  өргөсөн хэмээн хувааж болно. Бид энэ үзэсгэлэнд монгол гэр сүмийн зориулалттай бүтээсэн арван зургаан батад агч буюу арван зургаан найдангийн туурган зураг, Чойжин ламын рид хувилгааны хүчээр зангидсан ган сэлэм, 13-р зууны үеийн араб сэлэм, Хөрөө загасны хошуугаар хийсэн сэлэм, Манзушир, Цагаан Дара бурхны дэлгэмэл том хөрөг, Бурхан багш голлосон Өндөр гэгээн, Цагаан Дара эхийн уран нарийн хийцтэй зээгт наамал, Өндөр гэгээний урд дүр Брүгдэжанцангийн пүрэв ( гадас), эр тахианы өндөг, лууны эвэр, зааны соёо, зааны ясан шоо, гавал, эрдэмт чулуу, хүний чулуужсан тархи, үхрийн чулуужсан тархи, галбарвасун мод, хирсний эвэр зэрэг урьд өмнө нийтэд дэлгэн үзүүлж байгаагүй ховор нандин үзмэрүүдээ танилцуулж байна. Мөн Олноо Өргөгдсөн Богд Хаант Монгол Улсаа байгуулсны 100 жилийн ой болон олон түүхт ой, үндэстний их баяр наадамд зориулан 5-р Богдын үед бүтээсэн Монголыг даагч Очирваань бурхны зээгт наамлыг анх удаа дэлгэн үзүүлж болно.

Үзэсгэлэн гарах хугацаа: 2011 оны 07-р сарын 08-аас 18-н хүртэл гарч байна.